เป่าชิปเนียนกริบ แต่ไมค์ดับถาวร! เจาะลึกภัยเงียบหน้าโต๊ะซ่อม “ไอระเหยของฟลักซ์”
งานซ่อมบอร์ดมือถือที่ต้องเป่าเปลี่ยน IC ใกล้กับชุดไมโครโฟน ช่างหลายคนวางตะกั่วได้สวยงาม แต่พอเทสต์เครื่องไมค์กลับบอดสนิท ปัญหานี้ไม่ได้เกิดจากลมร้อนเป่าโดนไมค์โดยตรง แต่เกิดจากตัวการที่มองไม่เห็นอย่าง “ไอระเหยของฟลักซ์”
“ไอระเหยของฟลักซ์” (Flux Vapor) คืออะไร?
ไอระเหยของฟลักซ์ คือสถานะก๊าซของน้ำยาประสาน (Flux) ที่เปลี่ยนสภาพเมื่อโดนความร้อนสูง ไอระเหยนี้มีคุณสมบัติเหนียวหนืด และพร้อมจะกลับมาจับตัวแข็งเป็นคราบตะกรันฝังแน่นทันทีเมื่ออุณหภูมิลดลง
เกิดขึ้นได้อย่างไร และทำไมไมค์ถึงพัง?
กระบวนการนี้มักเกิดขึ้นโดยที่ช่างซ่อมบอร์ดอาจไม่ทันสังเกตเห็น ซึ่งมีลำดับเหตุการณ์ที่นำไปสู่อาการไมค์ดับดังนี้:
- เมื่อช่างหยอดฟลักซ์เพื่อเป่ายกชิปบริเวณใกล้เคียง ความร้อนจากหัวเป่าลมร้อน (ระดับ 300°C ขึ้นไป) จะทำให้ฟลักซ์เดือดและกลายเป็นไอระเหยลอยฟุ้ง
- ไมโครโฟนสมาร์ตโฟนยุคใหม่เป็นชิปแบบ MEMS (Micro-Electro-Mechanical Systems) ที่มีรูรับเสียงขนาดจิ๋ว ไอระเหยเหนียวๆ นี้จะมุดเข้าไปในรู และไปเกาะติดบนแผ่นรับเสียง (Diaphragm) ซิลิกอนระดับไมครอนด้านใน
- เมื่อไอฟลักซ์เย็นลงและแข็งตัว แผ่นรับเสียงจะถูกสตาฟฟ์ยึดติดไว้จนขยับหรือสั่นไม่ได้ ไมค์ตัวนั้นจึงบอดสนิทรับเสียงไม่ได้อีกต่อไป
ไมค์ดิจิทัล (MEMS Mic) บอบบางกว่าที่คิด
โครงสร้างภายในของ MEMS Mic นั้นมีความละเอียดอ่อนสูงมาก หากมีสิ่งแปลกปลอมเล็ดลอดเข้าไปเกาะติด การพยายามใช้แรงดันลมเป่า หรือใช้น้ำยาเคมีล้าง จะไม่สามารถเอาคราบฟลักซ์ที่แข็งตัวแล้วออกมาได้หมด
วิธีป้องกันและแก้ไขปัญหาไมค์ดับสไตล์ช่างโปร
กันไว้ดีกว่าแก้ (ปิดซีลก่อนเป่า)
วิธีป้องกันที่ชัวร์ที่สุดคือ ก่อนลงมือซ่อมชิปบริเวณนั้น ให้ใช้ “เทปกันความร้อน (Kapton Tape)” แปะปิดทับรูไมโครโฟนให้สนิททุกครั้ง เพื่อบล็อกไม่ให้ ไอระเหยของฟลักซ์ และน้ำยาทำความสะอาดหลุดเข้าไปทำลายแผ่นไดอะแฟรมด้านใน
ถ้าพลาดโดนไปแล้ว แก้อย่างไร?
ข่าวร้ายคือในทางปฏิบัติ “ซ่อมไมค์ตัวเดิมไม่ได้” การพยายามเอาลมเป่าอัด หรือหยดแอลกอฮอล์และน้ำยาล้างบอร์ดเข้าไปล้าง จะยิ่งทำให้แผ่นรับเสียงฉีกขาดพังหนักกว่าเดิม ทางแก้เดียวที่จบงานได้คือ ต้องยกเปลี่ยนไมค์ตัวใหม่เท่านั้น
พี่ๆ ช่างเคยมีประสบการณ์ลืมแปะเทปกันความร้อน จนต้องมานั่งเหนื่อยยกเปลี่ยนไมค์แถมให้ลูกค้ากันบ้างไหมครับ? คอมเมนต์แชร์วิทยาทานหน้าโต๊ะซ่อมกันได้เลย!
