รีเลย์ คืออะไร? ทำความรู้จัก Relay และประเภทการใช้งาน

RELAY รีเลย์ คือ อะไร ?

#Relay #รีเลย์ #ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ #อะไหล่อิเล็กทรอนิกส์

รีเลย์ (Relay) คือ

อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์วงจรควบคุมอัตโนมัติ ทำหน้าที่เปรียบเสมือนสวิตช์ไฟ ที่ใช้แรงดันไฟฟ้าในการเปิดและปิดอุปกรณ์ไฟฟ้าเพื่อควบคุมวงจรต่างๆ ที่จะอาศัยการไหลของกระแสไฟฟ้าผ่านขดลวด ซึ่งจะก่อให้เกิดสนามแม่เหล็กที่เกิดจากการไหลของกระแส ทำหน้าที่เป็นแม่เหล็ก ในการดึงดูดหน้าสัมผัสของหน้าคอนแทคหรือขั้วภายในรีเลย์ รีเลย์จะทำงานโดยการป้อนกระแสไฟฟ้าให้กับขดลวด เพื่อเปลี่ยนแรงดันไฟฟ้าให้เป็นพลังงานแม่เหล็ก สำหรับใช้ดึงดูดหน้าสัมผัส(contact)ให้เปลี่ยนทิศทางการไหลของไฟฟ้า เพื่อควบคุมการจ่ายไฟให้กับอุปกรณ์ต่างๆคล้ายกับสวิตซ์

ส่วนประกอบสำคัญของรีเลย์

1. ขดลวด(coil) ทำหน้าที่รับแรงดันไฟฟ้าจากวงจรตัวควบคุมหรือ controller เพื่อเหนี่ยวนำกระแสไฟฟ้าให้เปลี่ยนเป็นพลังงานแม่เหล็กในการทำให้ดึงดูดหน้าสัมผัส(contact) ให้เปลี่ยนตำแหน่ง

2. หน้าสัมผัส(contact) ทำหน้าที่เหมือนสวิตช์ ที่กำหนด ทิศทางการจ่ายกระแสไฟฟ้าให้กับอุปกรณ์ที่เราต้องการ

ประเภทของรีเลย์

มีหลากหลายรูปแบบ สามารถแบ่งประเภทของรีเลย์ (relay) ตามลักษณะหรือวัตถุประสงค์การใช้งานได้ดังนี้

เพาเวอร์รีเลย์ (Power Relay)

คือ รีเลย์ที่ช่วยตรวจสอบการทำงานของวงจรไฟฟ้าที่มีความผิดปกติจากการเกิดกระแสไฟฟ้าขาด หรือกระแสไฟฟ้าเกิน และเกิดแรงดันต่ำ-แรงดันสูงได้เป็นอย่างดี โดยเพาเวอร์รีเลย์นั้นจะทำหน้าที่ตัดวงจรส่วนที่ผิดปกติออกทันที เพื่อป้องกันไม่ให้อุปกรณ์และส่วนประกอบต่างๆ ของไฟฟ้าเกิดความเสียหายได้

โซลิดสเตตรีเลย์ (SSR)

Relay-working-principles เป็นรีเลย์ที่มีขนาดเล็ก โครงสร้างแตกต่างจากรีเลย์ทั่วไปคือ ไม่ใช้ส่วนของหน้าสัมผัส (Contact) ในการตัด-ต่อวงจรแต่จะใช้อุปกรณ์เซมิคอนดักเตอร์ (Semiconductor) ทำให้ไม่มีชิ้นส่วนเคลื่อนที่ ข้อดีคือ ลดเสียงรบกวน ตอบสนองการทำงานรวดเร็ว ป้องกันการสั่นสะเทือนและแรงกระแทก มีอายุการใช้งานนาน นิยมนำไปใช้กับอุปกรณ์ต่อพ่วงคอมพิวเตอร์ เครื่องทำความร้อนไฟฟ้าและเครื่องจักรอุตสาหกรรม

แลทชิ่งรีเลย์ (Latching Relay)

Relay-working-principles คือ อุปกรณ์สลับหรือเปลี่ยนตำแหน่งการทำงานอัตโนมัติ โดยมีหลักการทำงาน คือ จ่ายกระแสไฟเข้าที่ ฝั่งขาเปิด และฝั่งขาปิดทุกครั้ง ทำให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านขดลวดหรือหน้าสัมผัสของรีเลย์ เพื่อเปิด-ปิดและสลับการทำงานของอุปกรณ์ไฟฟ้าต่างๆ ที่อยู่ในระบบควบคุมเดียวกัน แลทชิ่งรีเลย์จะนิยมใช้ติดตั้งเข้ากับระบบควบคุมการทำงานของเครื่องมือเครื่องจักร เช่น แอร์ ปั๊มน้ำ มอเตอร์ เป็นต้น

เซฟตี้รีเลย์ (Safety Relay)

Relay-working-principles เป็นอุปกรณ์ที่ช่วยควบคุม ตรวจสอบ และรักษาความปลอดภัยของเครื่องใช้ไฟฟ้าหลักการทำงานคือ จะตัดการทำงานของไฟฟ้าในระบบทันทีที่มีไฟเกิน ใช้งานง่ายโดยแค่นำไปติดตั้งหรือเชื่อมต่อเข้ากับอุปกรณ์เครื่องใช้ไฟฟ้า เครื่องจักรในอุตสาหกรรม เช่น เซ็นเซอร์ม่านแสงนิรภัย (Safety Light Curtain) ปุ่มกดฉุกเฉิน (Emergency Stop Button)

ไทม์เมอร์รีเลย์ (Timer Relay)

Relay-working-principles มีลักษณะคล้ายนาฬิกามีทั้งแบบอนาล็อกและแบบดิจิตอล เป็นอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับกำหนดเวลาเปิด-ปิด ระบบควบคุมการทำงานของเครื่องจักรและอุปกรณ์ไฟฟ้า เมื่อจ่ายหรือหยุดจ่ายกระแสไฟ รีเลย์จะเริ่มทำงานตามเวลาที่ผู้ใช้งานตั้งค่าไว้ โดยที่หน้าสัมผัสจะสามารถอยู่ในสถานะคงที่ หรือสลับตรงกันข้าม และทำให้เริ่มนับเวลาหรือหยุดเวลาจนครบกำหนดได้

เทอร์มินอลรีเลย์ (Terminal Relay)

Relay-working-principles เป็นรีเลย์ชนิดประหยัดพลังงาน (Work-saving relay) มีขนาดเล็ก ซึ่งจะติดตั้งอยู่ในหน่วยรีเลย์ (Relay Units) นำไปประยุกต์ใช้งานจากแบบอินพุต-เอาต์พุต (I/O) เป็นแบบคอนโทรลเลอร์ที่ตั้งโปรแกรมได้เมื่อต้องการลดการใช้พลังงาน สามารถนำไปใช้เชื่อมต่อโซลินอยด์วาล์วหรืออุปกรณ์อื่นๆ เข้ากับคอนโทรลเลอร์ เช่น PLC ได้

สเต็ปปิ้งรีเลย์ (Stepping Relay)

Relay-working-principles เป็นอุปกรณ์ช่วยควบคุมและสลับตำแหน่งการทำงานอัตโนมัติของอุปกรณ์ไฟฟ้าต่างๆ ที่อยู่ในวงจร ควบคุมเดียวกัน โดยมีหน้าสัมผัสและจุดเชื่อมต่อใช้งานมากกว่ารีเลย์ชนิดอื่นๆ นิยมใช้ติดตั้งเข้ากับแผงควบคุมระบบการทำงานที่มีขนาดใหญ่ เช่น การควบคุมระบบเครื่องสูบน้ำ การควบคุมกระบวนการผลิตในโรงงานอุตสาหกรรม เป็นต้น

ประโยชน์ของ Relay

เราสามารถประยุกต์ใช้งาน Relay ได้มากมายหลายรูปแบบ อาทิ

ช่วยให้การควบคุมระบบไฟฟ้ากำลังสูง ทำได้อย่างปลอดภัยมากขึ้น เนื่องจากเราไม่จำเป็นที่จะต้องอาศัยมือของเราในการผลักสวิตซ์ หรือ เชื่อมต่อทางไฟ เพราะเราสามารถใช้รีเลย์ ซึ่งสามารถสั่งการได้ด้วยไฟฟ้า ในการแบ่งวงจรส่วนสั่งการ และ ส่วนทางเดินไฟฟ้าออกจากกัน

สามารถประยุกต์ใช้งานในการสร้างระบบอัตโนมัติ โดยอาศัยไมโครคอนโทรเลอร์หรืออุปกรณ์ควบคุมอื่นๆในการสั่งการรีเลย์ให้ทำงานเพื่อต่อทางไฟ

รีเลย์ถือเป็นอุปกรณ์สารพัดประโยชน์ที่เราสามารถนำไปประยุกต์ใช้งานทางไฟฟ้าหรืออิเล็กทรอนิกส์ได้หลายรูปแบบ เพียงเลือกให้เหมาะสมกับลักษณะการใช้งาน ใช้งานรีเลย์หรือชิ้นส่วนที่มีคุณภาพ เพียงเท่านี้ เราก็สามารถใช้งานรีเลย์ร่วมกับโปรเจ็กต์หรือวงจรไฟฟ้าของเราได้อย่างสบายใจแล้วล่ะครับ

สั่งซื้อ Relay หรือชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์คุณภาพเพื่องานของคุณ นึกถึง Globaltronic

สอบถาม สั่งซื้อสินค้า

Tel : 02 105 4733

Line : @globaltronic

CTA : https://openlink.co/globaltronic